2016 XVII. ESPARTINEN MARTXA
sábado, 7 de abril de 2012
Borroka baten kronika

Fue una de las fortalezas más importantes de la merindad de Sangüesa y referencia en la defensa del valle de Roncal.
La primera documentación data del año 1193 cuando se menciona al tenente Miguel de Lerat. En 1198 fue conquistado por los aragoneses y devuelto tras las treguas firmadas entre el rey navarro Sancho VII el Fuerte y Pedro II de Aragón.
En el año de la conquista de Navarra -1512- es tomado por los castellanos y recobrado meses después por el ejército navarro al mando del rey Juan de Albert siendo uno de los episodios decisivos en el intento de recuperación del reino.
Se mandó destruir en 1519 junto con el de Sangüesa por orden de Castilla.
Los roncaleses mostraron fidelidad a Navarra durante su historia soportando incluso el fusilamiento en masa por defender su valle. La frase labrada en el Monumento a los Fueros resume su homenaje: A los defensores de las libertades navarras.
KUKULA de Burgi 6 abril 2012
ERRONKARI BIZIRIK
Erronkari Bizirik Burgin

Zangozako Merindadearen gotorleku inportanteenetariko bat izan zen, baita Erronkari Ibarraren defentsaren erreferentzia ere.
Lehenengo aipamena 1193. urtekoa da, eta bertan Migel de Lerat tenente gisa agertzen da. 1198. urtean aragoiarrek konkistatu zuten, eta Nafarroako Antso VII Azkarraren eta Aragoiko Pedro IIaren artean sinatutako su-etenak eta gero, nafarren eskuetara itzuli zen. Nafarroaren konkistaren urtean, 1512an, gaztelarrek okupatu zuten, baina hilabete batzuk beranduago, Labriteko Juan erregearen agindupean, Nafarroako armadak berreskuratu zuen. Erresuma berreskuratzeko pasarte erabakigarrienetako bat izan zen hura.
1519.urtean, Gaztelak aginduta, suntsitua izan zen, Zangozako gazteluarekin batera.
Erronkariarrek, historian zehar, Nafarroarekiko fideltasuna erakutsi zuten, horregatik, eta ibarra defendatzeagatik, masa-fusilamenduak pairatu behar izan zituzten. Beraien omenez Foru Monumentuan zizelkatua dagoen esaldia: Nafar askatasunen defendatzaileei.
sábado, 31 de marzo de 2012
Burgiko gazteluaren Monolitoa
Burgiko Kukulan Gazteluaren Monolitoaren inauguraketaLa comisión del Valle de Roncal de la iniciativa Nafarroa Bizirik 1512-2012 ha organizado un acto festivo para el próximo 6 de abril, viernes, en Burgi. ¡Estáis invitad@s!
viernes, 30 de marzo de 2012
Gaztelua konkistatzeko 2.saiakera
Burgiko Gazteluaren konkista 1512an
1512ko abuztuko azken astean Albako Dukeak Pirineoak zeharkatu eta Behenafarroa bereganatzeko armada prestatu zuen, bide batez Erronkariz ere jabetuz. Aldi berean Carlos Pomarren agindupeko armada aragoiarrak Burgiko gaztelua hartu zuen mendean. Gune estrategikoa zen, Erronkariko sarrera eta Biarnorako bide nagusia. Nafarrek erantzun zuten Otsagabian urriaren 18an La Palice generalaren eta Albreteko Juan III.aren agindupeko armadaz. Burgiko gaztelua inguratu zuten barruan 400 gaztelar zirelarik, bi egunez, eraso eta amore eman arte, borrokan Valdes kapitaina hil zelarik. Artileriarik gabe izan zen erasoa eta gogor eutsi zioten arren kapitaina hil zenean amore eman zuten. Gaztelua utzi ondoren, armarik gabe, Aragoira bidali zituzten itzulian eta gaztelua, kaltetu samar, berriro lehengo jaunari eman zioten, Ladron de Mauleoni, eta horrek errege katolikoaren aldeko erronkariarrak espetxeratu zituen. Hala ere, Nafarroako erregearen aldekoak Biarnora ihesi joan zirenean gaztelua utzi behar izan zuten. Agintari gaztelarrek gaztelua berritu zuten eta Siguesko jaunaren esku utzi zuten.
En la última semana de agosto, el duque de Alba preparó un ejército para atravesar los Pirineos por Erronkari con intencion de invadir la Baja Navarra,.Simultáneamente, tropas aragonesas al mando de Carlos de Pomar conquistaron el castillo de Burgi. Este era un enclave estratégico por ser la puerta de acceso al corredor roncalés, es decir, a una de las principales vías de acceso al Bearn. En Octubre del 1512 Los navarros reaccionaron y una columna al mando del rey Juan III y el general La Palice entró el 18 de octubre por Otxagi. Sitiaron el castillo de Burgi, defendido por 400 castellanos y tras dos días de sitio, logrando su rendición. En el asalto murió el jefe de la guarnición castellana, el capitán castellano Valdés. Tras entregar la fortaleza y desarmados fueron obligados a dirigirse a Aragón y el castillo, muy dañado, se entrego a su antiguo alcaide Ladrón de Mauleón que encarceló a los roncaleses afectos al Católico. Sin embargo, la retirada de los legitimistas—de los partidarios de los Reyes de Navarra--- al Bearne hizo que de nuevo el control del castillo pasase a manos de Castilla, siendo su nuevo alcaide el Señor de Sigüés
